سيد علي اكبر قرشي
298
قاموس قرآن ( فارسي )
و قتاده غلام رومى بود از آن بنى الحضرمى كه نامش عايش يا يعيش بود ، بقولى دو غلام بودند بنام يسار و خير ، به نظر ضحّاك او سلمان فارسى است . در الميزان قول ضحّاك را از در المنثور نقل كرده و فرموده : آن با مكَّى بودن آيات ملائم نيست . يعنى سلمان در مدينه خدمت رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله رسيده است . عجم در روايات راجع بايمان عجم و استقبال آنها از اسلام ذكرى بميان آمده بهتر است اشاره شود در تفسير صافى ذيل آيهء * ( « وَلَوْ نَزَّلْناه عَلى بَعْضِ الأَعْجَمِينَ . . . » ) * شعراء : 198 . از امام صادق عليه السّلام نقل شده : « لو نزّل القرآن على العجم ما آمنت به العرب و لكن نزّل على العرب فآمنت به العجم » آنگاه آمده « فهذه فضيلة العجم » ظاهرا آن تتمهء حديث است و مىشود آن از كلام مرحوم فيض باشد ولى از سفينة البحار مادهء عجم روشن مىشود كه ذيل روايت است . در سفينه از مستدرك حاكم از ابن عمر نقل شده كه رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله فرموده : در خواب گوسفندانى سياه ديدم كه گوسفندان سفيد بسيار ميان آنها وارد شدند . گفتند : آن را چه تعبير كردهايد ؟ فرمود : عجم . آنها در دين و انساب شما شريك ميشوند . گفتند : عجم يا رسول اللَّه ؟ ! فرمود : « لو كان الايمان متعلَّقا بالثّريّا لناله رجال من العجم » . از اين گونه روايات در كتب اهل سنت نيز آمده از آن جمله در صحيح ترمذى ج 5 باب فضل العجم نقل كرده كه رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله سورهء جمعه را وقت نزول بر اصحاب ميخواند تا رسيد بآيهء * ( « وَآخَرِينَ مِنْهُمْ لَمَّا يَلْحَقُوا بِهِمْ » ) * مردى گفت : يا رسول اللَّه اينها كيانند كه هنوز بما لاحق نشدهاند ؟ حضرت به او جواب نداد راوى گويد : سلمان در ميان ما بود حضرت دست خويش را بر سلمان نهاد و فرمود « و الَّذى نفسى بيده لو كان الايمان بالثّريّا لتناوله رجال من هؤلاء » .